Tháng 03/2026 ghi nhận nhiều cập nhật quan trọng liên quan đến quản lý thuế, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng, phí lệ phí, hóa đơn điện tử, hộ kinh doanh, thuế xuất nhập khẩu, thủ tục hải quan, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường và kế toán.

Các thay đổi lần này không chỉ ảnh hưởng đến việc kê khai thuế mà còn tác động trực tiếp đến cách doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ, xử lý chứng từ, quản lý thanh toán, xây dựng chính sách lương, kiểm soát VAT đầu vào, vận hành giao dịch nội bộ và kết nối dữ liệu kế toán với hóa đơn điện tử.

Đây là giai đoạn doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “kê khai cho đúng biểu mẫu” sang tư duy chứng minh được toàn bộ bản chất giao dịch bằng hồ sơ, dữ liệu và quy trình nội bộ.

Tóm tắt nhanh: Chính sách thuế tháng 03/2026 có gì đáng chú ý?

Nếu cần nắm nhanh các điểm chính, đây là những thay đổi nổi bật nhất:

• Siết chặt hồ sơ đối với các khoản chi phí được trừ trong thuế TNDN, đặc biệt với chi phí đào tạo và giáo dục nghề nghiệp, chi phí tài trợ, chi phí nghiên cứu thị trường, chi phí phát triển sản phẩm, dịch vụ mới, chi phí đấu thầu nhưng không trúng thầu

  

• Tăng yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với giao dịch từ 05 triệu đồng

• Có thay đổi lớn về giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến TNCN từ năm 2026

• Một số nội dung mới liên quan đến hoàn thuế GTGT, VAT đầu vào, dịch vụ logistics, vận tải quốc tế, cho thuê lại lao động

• Từ 01/01/2026, có nhiều thay đổi quan trọng với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh

• Cơ quan thuế tăng cường kiểm soát hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và nguy cơ gian lận từ việc vận hành hai hệ thống sổ

1. Xu hướng lớn của chính sách thuế tháng 03/2026

1.1 Hồ sơ và chứng từ đang được siết chặt hơn

Nhiều quy định và hướng dẫn mới cho thấy cơ quan quản lý không chỉ xem doanh nghiệp có phát sinh giao dịch hay không, mà còn đi sâu vào câu hỏi: doanh nghiệp có đủ hồ sơ chứng minh tính hợp lệ, tính thực tế và mục đích kinh doanh của giao dịch đó hay không.

Điều này đặc biệt quan trọng với các khoản doanh nghiệp trước đây vẫn xử lý theo kinh nghiệm kế toán thay vì chuẩn hóa ngay từ đầu.

1.2 Bản chất giao dịch phải khớp với hóa đơn, thanh toán và kê khai

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là xu hướng yêu cầu sự thống nhất giữa:

• hợp đồng

• chứng từ thanh toán

• hóa đơn

• cách hạch toán

• tờ khai thuế

Nếu một mắt xích không khớp với bản chất giao dịch thực tế, rủi ro bị loại chi phí được trừ, điều chỉnh VAT hoặc bị chất vấn khi thanh kiểm tra sẽ tăng lên đáng kể.

1.3 Quản lý thuế đang chuyển mạnh sang dữ liệu và công nghệ

Cơ quan thuế đang đi sâu hơn vào việc kiểm soát:

• dữ liệu hóa đơn điện tử

• kết nối phần mềm bán hàng

• phần mềm kế toán

• dấu hiệu bất thường trong hệ thống

• nguy cơ vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính

Với doanh nghiệp, đây là tín hiệu rõ ràng rằng vấn đề thuế không còn là việc riêng của phòng kế toán. Nó đã trở thành vấn đề của quản trị nội bộ, IT, tài chính, kiểm soát dữ liệu và tuân thủ.

2. Quản lý hành chính thuế: Những thay đổi kỹ thuật nhưng ảnh hưởng thực tế rất lớn

Nhiều doanh nghiệp thường xem nhẹ nhóm thay đổi mang tính thủ tục hoặc kỹ thuật. Nhưng thực tế, đây lại là nhóm dễ gây chậm hồ sơ, sai biểu mẫu và làm phát sinh rủi ro tuân thủ.

2.1 Điều chỉnh hồ sơ miễn, giảm tiền thuê đất

Một số trường hợp miễn, giảm tiền thuê đất đã được điều chỉnh về thành phần hồ sơ. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không nên tiếp tục nộp hồ sơ theo thói quen cũ nếu có liên quan đến:

• thuê đất

• thuê mặt nước

• miễn giảm nghĩa vụ tài chính về đất

• trường hợp thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn

Đáng chú ý là có sự điều chỉnh đối với hồ sơ xác định thiệt hại và tài liệu chứng minh hỗ trợ của Nhà nước. Đây là nhóm hồ sơ đòi hỏi tính đồng bộ rất cao.

2.2 Bãi bỏ quy định cũ về hồ sơ miễn, giảm tiền sử dụng đất

Việc bãi bỏ quy định cũ để phù hợp với pháp luật đất đai hiện hành cho thấy doanh nghiệp cần rà lại toàn bộ hồ sơ đất đai, đặc biệt nếu đang triển khai dự án đầu tư, xin ưu đãi hoặc xử lý chuyển mục đích sử dụng đất.

2.3 Thay đổi mẫu khai thuế TNDN

Một số mẫu khai thuế TNDN đã được thay thế. Đây là chi tiết nhỏ nhưng rất dễ dẫn đến sai sót nếu doanh nghiệp vẫn dùng biểu mẫu cũ trong nội bộ hoặc trong hệ thống kế toán thuế.

3. Thuế thu nhập doanh nghiệp: Trọng tâm nằm ở hồ sơ chi phí được trừ

3.1 Doanh nghiệp cần hiểu lại thế nào là chi phí được trừ

Một trong những nhóm thay đổi quan trọng nhất là việc quy định cụ thể hơn về hồ sơ chi phí được trừ.

Các khoản sau đây cần được chuẩn bị hồ sơ kỹ hơn:

• chi phí đào tạo và giáo dục nghề nghiệp

• chi phí tài trợ

• chi phí nghiên cứu thị trường

• chi phí phát triển sản phẩm, dịch vụ mới

• chi phí đấu thầu nhưng không trúng thầu

• chi phí khấu hao tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê

Điểm mấu chốt là doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc có hóa đơn hoặc chứng từ thanh toán. Doanh nghiệp cần có đủ hồ sơ để chứng minh mục đích kinh doanh, quyết định nội bộ, quá trình thực hiện và kết quả liên quan.

3.2 Chi phí đào tạo và giáo dục nghề nghiệp không còn có thể làm sơ sài

Đối với chi phí đào tạo và giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến nền hồ sơ như:

• hợp đồng lao động

• quy chế tài chính

• quy định nội bộ về đào tạo

• quyết định cử đi học

• hồ sơ đăng ký học

• văn bằng, chứng chỉ hoặc xác nhận kết quả học tập

Nếu thiếu logic hồ sơ, khoản chi phí này rất dễ bị đặt câu hỏi về tính hợp lý và liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

3.3 Chi phí tài trợ phải có biên bản xác nhận đúng mẫu

Các khoản chi phí tài trợ liên quan đến giáo dục, y tế, khắc phục thiên tai và các khoản tương tự muốn được xem xét hợp lệ cần chú ý đến biên bản xác nhận khoản tài trợ theo mẫu. Đây là nhóm khoản chi mà nhiều doanh nghiệp thường làm tốt ở khâu chuyển tiền nhưng lại yếu ở phần hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

3.4 Chi phí nghiên cứu thị trường không thành công và chi phí phát triển sản phẩm mới nhưng dừng triển khai vẫn cần hồ sơ rất chặt

Đây là nhóm chi phí có ý nghĩa thực tế lớn vì nhiều doanh nghiệp bỏ nguồn lực thật nhưng không phải lúc nào cũng tạo ra kết quả kinh doanh ngay.

Các khoản như:

• chi phí nghiên cứu thị trường không thành công

• chi phí phát triển sản phẩm mới nhưng dừng triển khai

• chi phí nghiên cứu thị trường

• chi phí phát triển sản phẩm, dịch vụ mới

đều đòi hỏi hồ sơ chứng minh quá trình thực hiện một cách nghiêm túc, có căn cứ và có liên quan đến hoạt động kinh doanh.

3.5 Chi phí đấu thầu nhưng không trúng và chi phí đấu thầu nhưng không trúng thầu là nhóm dễ bị loại nếu hồ sơ yếu

Đây là nhóm nhiều doanh nghiệp thực tế có phát sinh nhưng lại hay chủ quan trong lưu hồ sơ.

Doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý khi phát sinh:

• chi phí đấu thầu nhưng không trúng

• chi phí đấu thầu nhưng không trúng thầu

Để bảo vệ tính hợp lệ, hồ sơ nên thể hiện rõ quá trình tham gia thầu, tài liệu mời thầu, hồ sơ dự thầu, kết quả lựa chọn nhà thầu và các tài liệu liên quan khác.

3.6 Chi phí khấu hao tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê cần được chứng minh hợp lý

Đối với chi phí khấu hao tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê, doanh nghiệp cần có cơ sở chứng minh rằng tài sản đã được đưa vào trạng thái sẵn sàng khai thác kinh doanh, đồng thời việc chưa có khách thuê chỉ là trạng thái thị trường tạm thời chứ không làm mất đi mục tiêu kinh doanh của tài sản đó.

3.7 Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt từ 05 triệu đồng cần được rà lại ngay

Một điểm rất đáng chú ý là yêu cầu về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các khoản thanh toán từng lần từ 05 triệu đồng trở lên.

Nếu doanh nghiệp vẫn còn các thói quen như:

• thanh toán tiền mặt cho giao dịch giá trị lớn

• chia nhỏ giao dịch

• thanh toán không khớp với hồ sơ

• chứng từ chuyển khoản không rõ nội dung

thì rủi ro về chi phí được trừ và khấu trừ VAT sẽ tăng rất mạnh.

3.8 Không còn gộp kỳ tính thuế ngắn dưới 03 tháng sang năm tiếp theo

Nếu doanh nghiệp thuộc một trong các trường hợp như:

• mới thành lập

• chuyển đổi loại hình

• chuyển đổi hình thức sở hữu

• hợp nhất

• sáp nhập

• chia, tách

• giải thể

• phá sản

thì cần đặc biệt lưu ý đến vấn đề kỳ tính thuế TNDN. Cách xử lý trước đây đối với kỳ ngắn dưới 03 tháng không còn nên được mặc định áp dụng theo thói quen cũ.

4. Thuế thu nhập cá nhân: Payroll năm 2026 sẽ phải thay đổi

4.1 Mức giảm trừ gia cảnh mới từ năm 2026

Đây là nội dung có tác động trực tiếp đến bảng lương, khấu trừ thuế và thu nhập thực nhận của người lao động.

Các mức đáng chú ý gồm:

Kỳ quyết toán thuế năm 2025

• 11 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế

• 4,4 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc

Từ kỳ tính thuế năm 2026

• 15,5 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế

• 6,2 triệu đồng/tháng đối với mỗi người phụ thuộc

Đây là thay đổi lớn. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật lại:

• phần mềm tính lương

• bảng khấu trừ thuế TNCN

• quy trình đăng ký người phụ thuộc

• truyền thông nội bộ cho người lao động

4.2 Biểu thuế lũy tiến từng phần chuyển từ 07 bậc xuống 05 bậc

Nếu nội dung này được áp dụng đúng theo mốc hiệu lực nêu ra, đây là thay đổi quan trọng đối với toàn bộ hệ thống payroll và tính thuế TNCN.

Việc không cập nhật đúng biểu thuế có thể dẫn đến:

• khấu trừ sai

• quyết toán sai

• phát sinh điều chỉnh với người lao động

• tăng khối lượng xử lý cuối năm

4.3 CCCD, mã số định danh và mã số thuế cần được đồng bộ

Một điểm rất thực tế nhưng nhiều doanh nghiệp dễ bỏ qua là việc đồng bộ dữ liệu nhân sự, đặc biệt với:

• CCCD

• mã định danh

• mã số thuế cá nhân

• mã số thuế người phụ thuộc

Với doanh nghiệp có quy mô lao động lớn, nếu dữ liệu không được chuẩn hóa sớm thì sai sót khi quyết toán là gần như chắc chắn.

5. Thuế GTGT: Hoàn thuế, VAT đầu vào và phân loại đúng bản chất dịch vụ

5.1 Điều kiện hoàn thuế GTGT đối với hàng xuất khẩu

Doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu cần đặc biệt chú ý đến ngưỡng 300 triệu đồng đối với số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ trong tháng hoặc quý.

Vấn đề ở đây không chỉ là biết điều kiện hoàn. Quan trọng hơn là doanh nghiệp phải chuẩn bị bộ hồ sơ hoàn thuế đủ chặt, vì hoàn thuế luôn là nhóm hồ sơ bị soi rất kỹ.

5.2 Dịch vụ logistics và vận tải quốc tế phải phân loại rất chính xác

Các nhóm sau cần được tách bạch rõ:

• dịch vụ logistics thực hiện tại nước ngoài

• vận tải quốc tế

• dịch vụ logistics thực hiện tại Việt Nam

• chặng nội địa đi kèm vận tải quốc tế

Nếu phân loại sai bản chất hoặc sai địa điểm thực hiện dịch vụ, doanh nghiệp có thể áp sai thuế suất ngay từ bước xuất hóa đơn.

5.3 Cho thuê lại lao động: Không phải khoản tiền nào nhận về cũng là doanh thu chịu VAT

Đây là nhóm giao dịch dễ bị hiểu sai. Nếu doanh nghiệp không tách rõ:

• phần thu hộ, chi hộ

• phần phí dịch vụ

• cấu trúc lao động cho thuê lại theo đúng quy định

thì cách xác định doanh thu chịu thuế GTGT có thể bị ảnh hưởng đáng kể.

5.4 VAT đầu vào có thể phải điều chỉnh giảm nếu thiếu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt

Đối với giao dịch trả chậm, trả góp có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, nếu đến thời điểm thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh giảm VAT đầu vào đã khấu trừ.

Đây là điểm rất dễ bị bỏ sót trong thực tế vận hành.

6. Phí, lệ phí, hóa đơn điện tử và hộ kinh doanh: Những thay đổi có ảnh hưởng rộng

6.1 Chấm dứt lệ phí môn bài từ 01/01/2026

Nếu áp dụng đúng theo mốc nêu ra, đây là thay đổi đáng chú ý vì tác động đến nghĩa vụ hành chính thường niên của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp không nên vì vậy mà bỏ qua việc rà soát:

• dữ liệu thay đổi vốn điều lệ

• lịch sử đăng ký kinh doanh

• hồ sơ thuế các năm trước

• các tình huống chuyển tiếp

6.2 Một số giao dịch điều chuyển nội bộ có thể phải lập hóa đơn điện tử

Đây là vấn đề thực tế rất quan trọng. Các khoản chi phí dự án phát sinh trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư nếu bàn giao cho chi nhánh hạch toán độc lập có thể bị nhìn nhận theo hướng phải lập hóa đơn điện tử.

Doanh nghiệp có mô hình công ty mẹ, chi nhánh, đơn vị phụ thuộc hoặc đầu tư theo từng dự án cần đặc biệt cẩn trọng ở nhóm giao dịch này.

6.3 Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bước vào cơ chế mới từ 01/01/2026

Một số mốc rất đáng chú ý:

• không áp dụng phương pháp khoán từ 01/01/2026

• ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm trở xuống có liên quan trực tiếp đến việc xác định nghĩa vụ VAT và TNCN

• khi doanh thu lũy kế vượt 500 triệu đồng, có thể phát sinh nghĩa vụ khai thuế theo cơ chế mới

Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hộ kinh doanh. Nó còn tác động đến doanh nghiệp đang:

• mua dịch vụ từ cá nhân kinh doanh

• chi thưởng, hỗ trợ, chiết khấu cho hộ kinh doanh

• hợp tác với các đại lý cá nhân

• làm việc với đối tác bán hàng nhỏ lẻ

7. Thuế xuất nhập khẩu và thủ tục hải quan: Doanh nghiệp có hoạt động quốc tế cần rà ngay

7.1 Rủi ro địa chính trị đang tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu

Các khuyến nghị về xung đột tại Trung Đông cho thấy doanh nghiệp cần rà lại:

• nguồn cung thay thế

• thị trường đầu ra thay thế

• điều khoản giao hàng

• điều khoản logistics

• bảo hiểm hàng hóa

• xử lý tình huống bất khả kháng

Đây không còn là câu chuyện của riêng bộ phận xuất nhập khẩu mà là vấn đề của quản trị rủi ro thương mại.

7.2 Giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu

Một số mặt hàng được giảm thuế nhập khẩu ưu đãi về 0% từ ngày 09/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026.

Nhóm doanh nghiệp cần quan tâm sát nội dung này gồm:

• doanh nghiệp năng lượng

• doanh nghiệp logistics

• doanh nghiệp vận tải

• doanh nghiệp sản xuất có chi phí nhiên liệu lớn

7.3 Thủ tục hải quan, niêm phong, vận đơn và hồ sơ nhập khẩu cần được kiểm tra lại

Các hướng dẫn về:

• đóng ghép hàng hóa

• niêm phong hải quan

• vận đơn

• bộ hồ sơ hải quan

• thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm

đều là những điểm có thể làm chậm thông quan nếu khai sai, nộp thiếu hoặc hiểu chưa đúng.

8. Thuế TTĐB, thuế bảo vệ môi trường và kế toán: Điểm nóng nằm ở xăng dầu và dữ liệu kế toán

8.1 Xăng, dầu và nhiên liệu bay có biến động lớn về chính sách thuế trong ngắn hạn

Trong giai đoạn từ 24h00 ngày 26/3/2026 đến hết ngày 15/4/2026, có các thay đổi rất đáng chú ý liên quan đến:

• thuế bảo vệ môi trường

• thuế GTGT

• thuế tiêu thụ đặc biệt

đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay.

Nhóm thông tin này đặc biệt quan trọng với doanh nghiệp:

• vận tải

• logistics

• sản xuất

• năng lượng

• hàng không

• có chi phí nhiên liệu lớn

8.2 Cơ quan thuế tăng kiểm soát hành vi vận hành song song hai hệ thống sổ

Đây là một trong những tín hiệu mạnh nhất về quản trị thuế hiện nay.

Các tổ chức cung cấp giải pháp hóa đơn điện tử và dịch vụ công nghệ trong lĩnh vực thuế được yêu cầu phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận liên quan đến:

• vận hành song song hai hệ thống sổ kế toán tài chính

• thay đổi dữ liệu bất thường

• không truyền đầy đủ dữ liệu hóa đơn điện tử theo giao dịch thực tế

Điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần rà ngay hệ thống:

• phần mềm bán hàng

• phần mềm kế toán

• giải pháp hóa đơn điện tử

• quy trình truyền dữ liệu

• quyền truy cập và chỉnh sửa dữ liệu

9. Doanh nghiệp cần làm gì ngay để giảm rủi ro?

9.1 Rà lại toàn bộ quy trình thanh toán

Ưu tiên kiểm tra các khoản từ 05 triệu đồng trở lên, nhất là giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ, chi phí dự án, chi phí nội bộ và giao dịch trả chậm.

9.2 Rà hồ sơ chi phí được trừ

Đặc biệt với các khoản:

• chi phí đào tạo và giáo dục nghề nghiệp

• chi phí tài trợ

• chi phí nghiên cứu thị trường

• chi phí nghiên cứu thị trường không thành công

• chi phí phát triển sản phẩm, dịch vụ mới

• chi phí phát triển sản phẩm mới nhưng dừng triển khai

• chi phí đấu thầu nhưng không trúng

• chi phí đấu thầu nhưng không trúng thầu

• chi phí khấu hao tài sản cho thuê trong thời gian chưa có khách thuê

9.3 Cập nhật hệ thống payroll

Doanh nghiệp nên kiểm tra ngay:

• mức giảm trừ gia cảnh

• biểu thuế TNCN

• dữ liệu CCCD

• người phụ thuộc

• logic khấu trừ hàng tháng

9.4 Kiểm tra các giao dịch đặc thù

Bao gồm:

• logistics quốc tế

• cho thuê lại lao động

• điều chuyển chi phí dự án

• giao dịch với chi nhánh

• hợp đồng trả chậm, trả góp

• VAT đầu vào

9.5 Làm việc lại với nhà cung cấp phần mềm

Mục tiêu là đảm bảo:

• dữ liệu kế toán khớp với hóa đơn

• không có rủi ro vận hành song song hai sổ

• có cơ chế cảnh báo bất thường

• truy vết được lịch sử thay đổi dữ liệu

10. Câu hỏi thường gặp về thay đổi chính sách thuế tháng 03/2026

Doanh nghiệp cần ưu tiên rà gì trước?

Ưu tiên cao nhất là thanh toán không dùng tiền mặt, hồ sơ chi phí được trừ, payroll TNCN, VAT đầu vào và dữ liệu phần mềm kế toán - hóa đơn điện tử.

Nhóm nào chịu tác động mạnh nhất?

Các doanh nghiệp có hoạt động:

• xuất nhập khẩu

• logistics

• thuê lao động

• phát sinh nhiều chi phí đào tạo, nghiên cứu, tài trợ

• mô hình công ty và chi nhánh

• sử dụng nhiều nhiên liệu

• có số lượng lao động lớn

Kết luận

Các thay đổi chính sách thuế tháng 03/2026 cho thấy môi trường tuân thủ đang bước sang giai đoạn mới: siết hồ sơ hơn, siết dữ liệu hơn và siết tính nhất quán giữa giao dịch thực tế với hệ thống kế toán, hóa đơn và kê khai thuế.

Doanh nghiệp nào tiếp tục vận hành theo thói quen cũ sẽ đối mặt với rủi ro cao hơn trong việc:

• bị loại chi phí

• bị điều chỉnh VAT

• sai khấu trừ thuế TNCN

• chậm hồ sơ

• vướng giải trình khi thanh kiểm tra

Ngược lại, doanh nghiệp nào chuẩn hóa sớm chứng từ, quy trình thanh toán, hồ sơ chi phí, cấu trúc giao dịch, dữ liệu lương và hệ thống phần mềm kế toán sẽ có lợi thế rõ rệt trong kiểm soát rủi ro và vận hành bền vững.

Nguồn: Vu MacKenzie Vietnam