Trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có dấu hiệu leo thang trở lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ đưa ra tuyên bố rằng Washington sẽ cắt giảm mạnh thuế quan với hàng hóa Trung Quốc, nhưng “chắc chắn sẽ không bao giờ về 0%”.

Tuyên bố này được đưa ra trong buổi họp báo tại Nhà Trắng ngày 22/4, như một nỗ lực nhằm xoa dịu dư luận quốc tế cũng như duy trì dư địa thương lượng trong bối cảnh cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều đang chịu sức ép từ đòn thuế.

Tuyên bố mang tính "xoa dịu" nhưng vẫn còn thế chủ động

Ông Trump cho biết mức thuế 145% hiện tại là “rất cao” và “chắc chắn sẽ được điều chỉnh giảm đáng kể”, nhưng ông cũng khẳng định “sẽ không về 0%”.

“Chúng ta đang làm rất tốt. Tôi thấy thị trường chứng khoán tăng tốt, nhưng đây là giai đoạn chuyển tiếp và sẽ mất một thời gian. Nhưng chúng ta đang làm tốt, với mọi quốc gia.” — Donald Trump

Phát biểu của ông có thể được xem là chiến thuật xoa dịu, nhằm mở đường cho một vòng đàm phán mới với Bắc Kinh, trong khi vẫn giữ đòn bẩy thương lượng thông qua mức thuế chưa từng có trong lịch sử quan hệ thương mại giữa hai nước.

Trung Quốc vẫn là đối trọng hàng đầu

Từ đầu tháng 4, chính quyền ông Trump đã áp mức thuế 145% với hàng hóa Trung Quốc, và một số mặt hàng thậm chí lên tới 245%. Trung Quốc đáp trả bằng thuế 125% đối với hàng Mỹ, làm dấy lên lo ngại một cuộc chiến thương mại căng thẳng hơn cả nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.

Trong khi đó, với các đối tác thương mại khác, Mỹ hoãn áp dụng thuế đối ứng trong 90 ngày, chỉ giữ mức cơ bản là 10%, cho thấy Trung Quốc là mục tiêu trọng tâm trong chiến lược thương mại mới của Washington.

Lập trường từ Bắc Kinh: Kiên quyết nhưng sẵn sàng đàm phán

Phát biểu gần đây, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Xie Feng nhấn mạnh thông điệp:

“Trái Đất đủ lớn để chứa cả Trung Quốc và Mỹ. Chúng ta nên theo đuổi việc chung sống hòa bình thay vì chạm trán trực diện, giúp đỡ nhau cùng thành công thay vì rơi vào tình huống lưỡng bại câu thương”

Trung Quốc tuyên bố kiên quyết phản đối mọi hình thức chiến tranh thương mại, nhưng cũng để ngỏ khả năng đàm phán, với điều kiện phải dựa trên nguyên tắc bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.

Bắc Kinh yêu cầu Washington:

• Có lập trường thương mại nhất quán

• Tôn trọng nguyên tắc ngoại giao

• Giải quyết các mối quan ngại liên quan đến Đài Loan và lệnh trừng phạt

• Bổ nhiệm một nhà đàm phán có thẩm quyền rõ ràng, được Tổng thống Trump hậu thuẫn

Chiến lược đòn bẩy hay bước đi đàm phán?

Tuyên bố giảm thuế nhưng “không về 0%” của ông Trump phản ánh một cách tiếp cận đa tầng:

• Gửi tín hiệu tích cực đến Bắc Kinh và các đối tác toàn cầu rằng Mỹ sẵn sàng điều chỉnh chính sách

• Đồng thời vẫn giữ thế chủ động trong đàm phán, bằng cách duy trì mức thuế làm đòn bẩy thương lượng

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng thừa nhận rằng các mức thuế cao như hiện tại là “không bền vững”, và kỳ vọng một lộ trình giảm leo thang hợp lý trong thời gian tới.

Tác động và phản ứng toàn cầu

Hiện chưa rõ liệu đàm phán Mỹ - Trung có được nối lại sau các tuyên bố mới nhất này hay không. Nhà Trắng cho biết đã nhận được 18 đề nghị đàm phán từ 18 quốc gia, cho thấy các đối tác thương mại toàn cầu đang theo sát từng bước đi của Washington.

Trong khi đó, các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt trong các lĩnh vực bị ảnh hưởng nặng bởi đòn thuế như điện tử, xe điện, năng lượng tái tạo và thiết bị công nghiệp, đang đứng trước sức ép lớn trong việc tái cơ cấu chuỗi cung ứng và tìm kiếm giải pháp đối phó dài hạn.

Tin tốt cho Việt Nam chúng ta?

Nếu căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc được hạ nhiệt thông qua một thỏa thuận hợp lý, đây có thể là một tin rất tốt cho Việt Nam.

• Chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ có cơ hội được ổn định trở lại, giúp các doanh nghiệp tại Việt Nam dễ dự đoán hơn trong kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.

• Quan trọng hơn, trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia đang đánh giá lại rủi ro địa chính trị, Việt Nam có lợi thế để thu hút FDI dịch chuyển, nếu chúng ta đẩy mạnh cải cách thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực đúng lúc.

Nguồn: Tổng hợp